trui@art-niva.be

affiche

Het ontwerp van het affiche
is naar een schilderij
van Ann De Cock

 

Vladimir

 

 

 

Niva stelt tentoon in het CAT

Marion Andrews, Hedwige Cornel, Ann De Cock,
Hendrik Braem
, Vincent Obert de Thieusies,
Sarah Van de Vijver
, Sus Van Poucke, Trui Gysseling,
Elie Elia, Sergei Andreev, Véronique Daminet,
Wim Adriaenssens, Moska, Krie Smet, Willem Hoet,
en Vladimir Kaigorodov

5 - 27 februari 2011

De eerste grote groepstentoonstelling van kunstenaarskollektief Niva ging door in het CAT in Gent

 

inleiding door Trui Gysseling

Dit is de basistekst waarop de speech gebaseerd was, om het aangenaam te maken voor de toehoorders heb ik hem ingekort. Hier is de integrale versie.

 

Er zijn niet enkel een paar grote kunstenaars, er is een hele piramide kunstenaars, overal, in alle lagen van de bevolking. Sommige zijn zeer getalenteerd, andere minder. Maar één ding hebben ze gemeen, of het nu schilders zijn, fotografen, schrijvers, muzikanten of wat dan ook: ze voegen waarde toe aan de gemeenschap. Zonder kunstenaars zou de mensheid armer zijn, niet in geld, maar in geestelijke rijkdom.

Om de  wezenlijke bijdrage aan hun omgeving, aan de maatschappij, verdienen zij steun. Niet alleen verdienen zij die steun, ze hebben hem ook nodig. Ook die vele kleine kunstenaars die onze wereld mooier en rijker maken verdienen onze steun.

De grootste kunstenaars slagen er in een eigen beeldtaal te ontwikkelen. Zij dienen als voorbeeld en baken. Hun werk is te bezichtigen in de musea en de vele galeries. Maar voor iemand zo ver komt, legt hij een lange weg af. Maar voor de meeste kunstenaars is deze weg afgesneden.

 

De mens staat centraal – kunst als mensenrecht

De impressionisten waren de eersten om buiten de muren van het atelier te tekenen en te schilderen. Ze wezen de academie af en verklaarden het kunstenaarschap als een door de natuur gegeven talent.
Hun houding staat nog altijd model voor de vele amateurkunstenaars, die in de stellingen van de impressionisten niet enkel steun maar ook rechtvaardiging vinden.

Gedurende de 20ste eeuw deed zich een democratiseringsproces voor, op alle vlakken, ook op vlak van de kunstbeleving. Kunst is niet langer onbereikbaar. Iedereen kan in de musea zowel de oude als de hedendaagse kunst gaan bekijken. Iedereen kan er van genieten en iedereen kan zich uitleven met potlood en verf.

Door de toegenomen vrije tijd is ook het creatief bezig zijn met beeldend materiaal niet langer het alleenrecht van de professionele kunstenaar. Via allerlei relatief betaalbare cursussen kan iedereen die dat wil zich vervolmaken in de één of andere techniek of zelfs een semiprofessionele kunstopleiding volgen.

Dat hieraan behoefte is verklaart het succes van het deeltijds kunstonderwijs. Kunst is niet langer het alleenrecht van de gegoede klasse of een elite. Toegang tot kunst is het recht van iedereen geworden. We mogen ons gelukkig prijzen dat de Belgische overheid dit recht inderdaad erkent als een basisrecht en daarvoor ook de nodige inspanningen levert.

Het is evident dat het in deze context niet enkel meer draait om de kunst zelf maar evenzeer om de mens die van kunst geniet, zowel in zijn rol van toeschouwer als van kunstenaar of amateurkunstenaar.

 

Open kijk op kunst

Kunst heeft heel wat aspecten. Ontstaan vanuit een religieuze context en een drang om te versieren heeft het een lange weg afgelegd. Kunst kwam tegemoet aan een verlangen naar schoonheid. Voor veel mensen valt kunst en schoonheid nog altijd samen.

De avant-garde heeft radicaal gebroken met het 19de eeuwse schoonheidsideaal. De avant-gardekunstenaars stelden de kunst en dan vooral de kunst van hun voorgangers voortdurend in vraag. Voor heel wat mensen is dat een brug te ver. Zij kunnen of willen de elkaar snel opvolgende hedendaagse kunststromingen niet begrijpen. Uit deze spanning ontstond de discussie wat wel of niet kunst is.

Ik denk niet dat we die discussie uit de weg moeten gaan door gemakkelijkheidhalve enkel die stromingen als kunst te beschouwen die op dit ogenblik in de mode zijn, of genade vinden in de ogen van de musea, of beantwoorden aan bepaalde schoonheidsidealen van een groter publiek. Volgens mij moeten we de verschillende aspecten van kunst durven tonen, ook als die voor sommigen achterhaald zijn, of onbegrijpelijk, of wat dan ook.

Natuurlijk moeten de grote musea streng en rechtlijnig zijn in hun keuzes. Maar buiten de muren van de musea moeten we ook die andere aspecten van kunst aan bod laten komen. We moeten durven kiezen voor de weliswaar verwarrende maar vooral verrijkende veelzijdigheid van het hele kunstgebeuren.

 

Kunst als zingeving

Kunst is voor zijn beoefenaar een belangrijke zingeving. Andere bezigheden kunnen natuurlijk ook zin geven aan iemands leven, zoals religie en sport. Het ene kan rustig naast het andere bestaan, niet als elkaars concurrenten, maar complementair.

Vooral in de geseculariseerde wereld zoals we die vandaag kennen, kan een mens verwezen achterblijven met een gevoel van leegte. Velen proberen die leegte te vullen met de televisie, wat bijna onvermijdelijk tot nog grotere vervreemding en eenzaamheid leidt. Kunst daarentegen, ook de kunst van de amateur of hobbyist, geeft een extra dimensie en richting aan zijn leven. Zowel het kijken naar als het beoefenen van kunst betekent een belangrijke meerwaarde in iemands leven.

Kunst verrijkt, alle vormen van kunst, en vooral als er een goede mix is. In steden als Gent is dit zonder meer duidelijk. Er is in Gent altijd van alles te doen, ook op kunstvlak. Dat geeft de stad een dynamiek die met niets anders te vergelijken is. Het is niet voor niets dat de Gentenaars van hun stad houden. De vele kunstmanifestaties in de stad verhogen het welzijn van de bevolking.

 

Waarde van tentoonstellen

Kunst is voor mij vooral kijken naar kunst, als een vorm van communicatie.
Zelfs bij het scheppen zelf is er een terugwijken en kijken. Kunst ontstaat vaak vanuit observatie en reflectie. Daarom vind ik kunst tonen zo belangrijk, zo fascinerend. Tentoonstellen is de ultieme vervolmaking van een kunstwerk.

Niet alle kunstenaars verlangen er naar hun werk aan anderen te tonen. Maar de meesten genieten van de waardering en de bewondering. Voor hen is een publiek dat hun werk apprecieert een extra stimulans.

Voor de professionele kunstenaar is er bovendien de broodnoodzakelijke verkoop. Zonder verkoop zijn ze verplicht om werk te zoeken en hun scheppende activiteit sterk te verminderen of zelfs te staken, of in armoede te leven.

 

Duurzaamheid
Het opbouwen van een evenwichtige tentoonstelling is één ding. Er voor zorgen dat er publiek komt en dat de tentoonstelling duurzaam doorwerkt in de toekomst is nog iets anders. Duurzaamheid is  uiterst belangrijk. Het is het onderscheid tussen een goede galerie die haar kunstenaars promoot en een galerie die haar ruimte verhuurt.

Iedereen kan om het even waar een tentoonstelling maken, met een receptie voor vrienden en kennissen. Die vrienden en kennissen zullen misschien een paar werkjes kopen. Maar na de tweede of derde tentoonstelling zal hun interesse verflauwen. Goede galeries zorgen voor continuïteit. Maar dat doen ze uiteraard enkel voor kunstenaars met (potentiële) marktwaarde en een relatief grote productie. Anders gaan ze failliet.

En wat met al die andere kunstenaars? Die moeten maar zelf voor publiciteit, publiek en opvolging zorgen. Let wel, behoorlijk wat grote kunstenaars doen dat ook zelf. zij besteden soms tot drie vierden van hun tijd aan promotie en public relations. Op die manier behouden ze hun autonomie, maar het prijskaartje weegt wel zwaar.

 

vier sleutels tot succes

Maar hoe begin je daar aan? Dat is de vraag die ik mij zes jaar geleden gesteld heb, toen ik begon met het organiseren van tentoonstellingen. Ik heb geleerd dat er vier sleutels zijn die samen  tot succes leiden: elkaar helpen, zich verenigen, samenwerken en netwerken.

Het begint allemaal met elkaar helpen. Als mensen de handen in elkaar slaan en elkaar helpen, worden ze daar allemaal beter van. Door elkaar te helpen wordt er zo veel meer mogelijk.

Door elkaar te helpen en samen te werken, in deze specifieke context, elkaar positieve feedback geven en motiveren, samen tentoonstellingsmogelijkheden zoeken, andere kunstenaars met elkaar in contact brengen, samen tentoonstellingen opbouwen (en afbreken), samen voor promotie zorgen en overal vertellen over wat je doet, zo ontstaat stilaan duurzaam netwerk.

Naast samenwerking binnen een groep is er ook samenwerking met andere groepen, verenigingen, stadsdiensten, instellingen. Hier wordt de vereniging zeer belangrijk, als individu is het moeilijk onderhandelen, maar als vertegenwoordiger van een vereniging heeft de kunstenaar een veel sterkere positie. En wanneer verenigingen, stadsdiensten en andere instellingen samenwerken kan het onmogelijke mogelijk worden, dan worden dromen gerealiseerd.

 

Mijn motivatie
Mijn motivatie is niet van altruïstische aard.

Net als veel mensen heb ik deeltijds kunstonderwijs gevolgd. Ik ben zeer dankbaar dat dit mogelijk was want daardoor kon ik aan een diep verlangen tegemoetkomen. In België volgen zo veel mensen een kunstopleiding dat kunst hier geen randverschijnsel meer is.

Maar als er zo veel kunstenaars zijn, wordt het steeds moeilijker als  individu om weerklank te vinden. Mijn motivatie is vanuit die frustratie ontstaan. Die frustratie zag ik ook bij anderen. Het kwam mij voor dat wie niet aan bepaalde standaarden beantwoordde, zoals kunst als dagonderwijs volgen, avant-garde en mainstream werken, een grote productiviteit enzovoort, bijna automatisch als 'lozer' beschouwd werd, een kunstenaar op hobbyniveau.

Het is maar door samen met anderen op weg te gaan dat men iets kan bereiken. Door mogelijkheden te creëren voor anderen, creëer ik ook mogelijkheden voor mezelf. En door voor mijzelf te vechten, vecht ik ook voor anderen, door zelf iets te bereiken toon ik dat het mogelijk is, dat we niet allemaal 'lozers' zijn, dat onze kunst het waard is om getoond en bewonderd te worden. Niet enkel de grootste kunstenaars verdienen een plek onder de zon.

En al doende heb ik zo veel plezier gekregen in het organiseren, helpen, motiveren, opbouwen, activiteiten uitwerken en netwerken dat mijn oorspronkelijke motivatie niet langer de drijfveer is, maar vervangen door het plezier in het organiseren zelf.

 

fotoreportage van de tentoonstelling door Hendrik Braem

http://gallery.art-niva.be/#6 

 

Fotoreportage van de vernissage door Hendrik Braem

http://gallery.art-niva.be/#5